۱.
سیاستهای چند سال گذشته رسانههای عمومی در پخش اخبار علمی به منظور ایجاد اعتماد و امید در مردم بسیار ارزشمند بوده است. ولی باکمال تأسف در مواردی، علیرغم نیّت خیری که در پس آن نهفته است، نگرانیهایی را در جامعه علمی ایران بر انگیخته است. انجمن فیزیک ایران نگران است که ادامۀ این روشها منجر به بیاعتمادی مردم به دستاورهای علمی داخلی بشود و در نتیجه یأس تاریخی مرتبط با عقبماندگی علمی را در مردم ما تشدید کند.
۲.
علم دستاورد مشترک بشریت است. اقوام و ملتها در طول تاریخ، بسته به شرایط، در رشد این دستاورد مهم سهیم بودهاند. کمااینکه جوامع اسلامی در چند قرن اول هجری نقش اساسی در انتقال علوم از ملل مختلف و پیشبرد آن داشتهاند.
۳.
مفهوم علم و محکهای آن در طول تاریخ چند هزار ساله بسیار تحول یافته است. ولی مفهوم نوین علم و محکهای اعتبار علمی مستقل از یک فرهنگ یا یک کشور خاص است، جهانی است؛ و اين اجماع دانشپژوهان و دانشمندان سراسر جهان است که آن را تعیین میکند، نه رسانهها و سیاستمداران. جامعۀ علمی در کل و در هر رشته ملاک نهایی درستی و نادرستی کشفیات، اعتبار مفاهیم، اختراعها، و اعتبار نظریههای جدید است و شاخصهای سنجش علم و فناوری را تعیین میکند. این اعتبار و شاخصهای آن خاص یک کشور یا یک فرهنگ نیست.
۴.
کشور ما در دوران اخیر، پس از مرحلۀ ایجاد اولین نهادهای علمی در یکصدسال اخیر، حرکت گستردهای را به منظور افزایش کمیت و کیفیت در آموزش عالی و مراکز پژوهش شروع کرده است. رشد کمّی و کیفی علمی ما، به خصوص در پانزده سال گذشته، چشمگیر بوده است و آهنگ آن در دنیا بینظیر. این مشاهده بر مبنای آمار جهانی علمسنجی است.
۵.
آمار علمسنجی هنوز گواه بر این نیست که ما به آستانۀ رشد علمی پایدار رسیدهایم. به خصوص که مفاهیمی مانند اجتماع علمی هنوز در ایران اعتبار کافی به دست نیاورده است و نهادهای علمی تبدیل به نهادهای کارآمد مدنی نشده است. از این جهت است که نهادهای سیاسی یا رسانهای برای خود نقش تعیین کنندۀ ملاکهای علمی، ارزشگذاری دانشپژوهان و کار علمی را به عهده گرفتهاند.
۶.
در این شرایط بینظمی علمی، متأسفانه بعضی از سیاستمداران و رسانههای ما به منظور امیدوار کردن مردم دست به پخش اخبار مربوط به کشفیات مختلف داخلی میزنند که اجتماع علمی ملی و بینالمللی آن را تأیید نمیکند، علم و فناوری را یکی میگیرند، و رشد یا ایجاد فناوریهای لازم اما شناخته شده را عین رشد علمی اعلام میکنند که باعث بدفهمی واقعیتها میشود.
۷.
ما به عنوان جامعۀ فیزیکدانان ایرانی انتظار داریم مسئولان نهادهای سیاسی و رسانهای
الف) از هر حرکتی که منجر به غرور کاذب در ایران بشود اجتناب کنند،
ب) از دادن اعتبار به نهادهای علمی و اجتماع علمی حمایت کنند و نقش آنها را در ارزیابیهای علمی محترم شمارند،
ج) ملاکهای اعتبار علمی را که دستاورد بشر است بپذیرند.
۸.
از همکاران دانشپژوه و دانشپیشه نیز انتظار میرود با رعایت اخلاق علمی در اعتبار دهی به جامعۀ علمی بکوشند، و از هر حرکتی که اعتبار جامعه علمی را مخدوش کند جداً پرهیز کنند.
بازگشت
